ഡിജിറ്റൽ ലോകത്തെ നിശ്ശബ്ദ ലഹരി : ടി. ഷാഹുൽ ഹമീദ് (ഇന്റേണൽ വിജിലൻസ് ഓഫീസർ. തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ് )

മദ്യവും മയക്കുമരുന്നും രാസലഹരിയും പോലെ മനുഷ്യജീവിതത്തെ തകർക്കുന്ന ലഹരികളാണെന്ന് നാം തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഇന്ന് സമൂഹം നേരിടുന്ന മറ്റൊരു നിശ്ശബ്ദ ലഹരിയുണ്ട് — ഡിജിറ്റൽ ലഹരി. കൈയിൽ ഒതുങ്ങുന്ന മൊബൈൽ ഫോൺ പലർക്കും വെറും ആശയവിനിമയ ഉപകരണമല്ല; അതൊരു ശീലമായി, പിന്നെ ആസക്തിയായി, ഒടുവിൽ അടിമത്തമായി മാറുകയാണ്.

മയക്കുമരുന്ന് ശരീരത്തെയും മനസ്സിനെയും വിഷലിപ്തമാക്കുമ്പോൾ, ഡിജിറ്റൽ ലഹരി സമയത്തെയും ആരോഗ്യത്തെയും ബന്ധങ്ങളെയും ചിന്താശേഷിയെയും പതുക്കെ കവർന്നെടുക്കുന്നു. ഒന്നിൽ രാസവസ്തുക്കളാണ് തലച്ചോറിനെ കീഴടക്കുന്നത്; മറ്റൊന്നിൽ നോട്ടിഫിക്കേഷനുകളും ലൈക്കുകളും റീലുകളും ഡോപ്പമിൻ സ്രവിപ്പിച്ച് മനുഷ്യനെ സ്ക്രീനിന്റെ തടവുകാരനാക്കുന്നു. രണ്ടിന്റെയും അന്ത്യം ഒരുപോലെ അപകടകരമാണ് — സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്ടപ്പെടുക.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ലഹരിവിമുക്ത സമൂഹം ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഓപ്പറേഷൻ തൂഫാൻ രാസലഹരിക്കെതിരെയുള്ള പോരാട്ടം മാത്രമല്ല; മനുഷ്യനെ അടിമയാക്കുന്ന എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ആസക്തികൾക്കെതിരെയുള്ള സാമൂഹിക ജാഗ്രതയുടെ മുന്നേറ്റം കൂടിയാണ്. അതിൽ ഡിജിറ്റൽ ലഹരിയും ഗൗരവമായി ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടേണ്ട വിഷയമാണ്.

ആധുനിക മനുഷ്യന്റെ നിത്യജീവിതത്തിലെ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ഭാഗമായി സോഷ്യൽ മീഡിയ മാറിക്കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ലോകത്തെ വിരൽത്തുമ്പിൽ എത്തിച്ച സാങ്കേതികവിദ്യ ആശയവിനിമയ രംഗത്ത് വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ചുവെങ്കിലും, അതിന്റെ അശാസ്ത്രീയമായ ഉപയോഗം ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങളാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്.

വിരൽത്തുമ്പിലെ അദൃശ്യ ചങ്ങലകൾ

വിനോദത്തിനും വിവരശേഖരണത്തിനുമായി തുടങ്ങിയ ശീലം പലപ്പോഴും മണിക്കൂറുകളാണ് കവർന്നെടുക്കുന്നത്. ആയിരക്കണക്കിന് ഫോളോവേഴ്സ് ഉണ്ടായിട്ടും മനുഷ്യൻ ഇന്ന് ഏകാന്തത അനുഭവിക്കുന്നു. ഇമോജികൾക്കിടയിൽ വികാരങ്ങളും ലൈക്കുകൾക്കിടയിൽ വ്യക്തിത്വങ്ങളും ഹോമിക്കപ്പെടുന്ന 'ഏകാന്തതയുടെ ആൾക്കൂട്ടമായി' നാം മാറുകയാണ്. സോഷ്യൽ മീഡിയ നല്ലൊരു വേലക്കാരനാണ്; പക്ഷേ ഭയാനകനായ ഒരു യജമാനനാകാൻ അധികനേരമെടുക്കില്ല.

നമ്മൾ എന്ത് കാണണം, എന്ത് ചിന്തിക്കണം എന്ന് അൽഗോരിതങ്ങൾ തീരുമാനിക്കുന്ന കാലമാണിത്. യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ പച്ചപ്പിനേക്കാൾ ഡിജിറ്റൽ സ്ക്രീനിലെ നിഴലുകളെ പ്രണയിക്കുന്ന തലമുറ സ്വാഭാവികമായ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്നു.

തുടർച്ചയായ സ്ക്രീൻ ഉപയോഗം ഉറക്കമില്ലായ്മ, വിഷാദം, ഏകാഗ്രതക്കുറവ്, ഓർമ്മശക്തി ക്ഷയിക്കൽ, കാഴ്ചപ്രശ്നങ്ങൾ, കഴുത്ത്-നടുവേദന, ദഹനപ്രശ്നങ്ങൾ തുടങ്ങി ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ഒട്ടേറെ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുന്നു. ഓരോ നോട്ടിഫിക്കേഷനും തലച്ചോറിൽ ഡോപ്പമിൻ സ്രവിപ്പിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും ഫോൺ പരിശോധിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. അതാണ് ഡിജിറ്റൽ ലഹരിയുടെ യഥാർത്ഥ കെണി.

ഇന്ന് ലഹരി എന്നത് കഞ്ചാവോ മദ്യമോ മാത്രം അല്ല; നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെടുത്തി മനുഷ്യനെ സ്വന്തം ഇച്ഛാശക്തിയിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്ന ഏത് ആസക്തിയും ലഹരിയാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഡിജിറ്റൽ ആസക്തിക്കെതിരായ ബോധവൽക്കരണവും ഇന്നത്തെ ലഹരിവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അവിഭാജ്യഘടകമാകേണ്ടത്.

പരിഹാരമാർഗ്ഗങ്ങൾ:

ഫോണിലെ ഓരോ ആപ്പിനും സമയപരിധി (App Limits) നിശ്ചയിക്കുക.

അനാവശ്യ നോട്ടിഫിക്കേഷനുകൾ ഓഫ് ചെയ്യുക.

കിടപ്പുമുറിയിലും ഭക്ഷണസമയത്തും ഫോൺ ഉപയോഗം ഒഴിവാക്കുക.

ഫോൺ ഗ്രേ സ്കെയിൽ (Black & White) മോഡിലേക്ക് മാറ്റുക.

ആഴ്ചയിൽ ഒരു ദിവസം അല്ലെങ്കിൽ നിശ്ചിത സമയം ഡിജിറ്റൽ ഡിറ്റോക്സ് ആചരിക്കുക.

കായികവിനോദങ്ങളിലും വായനയിലും കുടുംബസൗഹൃദങ്ങളിലും കൂടുതൽ സമയം ചെലവഴിക്കുക.