കോൺക്രീറ്റ് കാടുകൾക്കിടയിലെ പച്ചത്തുരുത്ത്: ന്യൂയോർക്കിലെ 'ഹൈ ലൈൻ' ഇന്ത്യയ്ക്കും മാതൃക : പ്രൊഫ. കസ്തൂർബ

ഒരിക്കൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുകയും സാമൂഹികവിരുദ്ധരുടെ താവളമായി മാറുകയും ചെയ്ത ഒരു റെയിൽവേ ട്രാക്കിനെ, നഗരഹൃദയത്തിലെ ഏറ്റവും സജീവമായ പൊതുഇടമാക്കി മാറ്റിയ കഥയാണ് ഹൈ ലൈനിന് പറയാനുള്ളതെന്ന് അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ചരിത്രത്തിൽ നിന്ന് വർത്തമാനത്തിലേക്കുള്ള പാത

1930-കളിൽ ന്യൂയോർക്കിലെ ചരക്കുനീക്കത്തിനായി നിർമ്മിച്ച ഈ എലവേറ്റഡ് (ഉയർത്തപ്പെട്ട) റെയിൽപ്പാത പിന്നീട് ഉപയോഗശൂന്യമായി കിടക്കുകയായിരുന്നു. ഒരു ഘട്ടത്തിൽ നഗരത്തിന് ഭീഷണിയായ ഈ നിർമ്മിതി പൊളിച്ചുകളയാൻ അധികൃതർ ആലോചിച്ചപ്പോഴാണ് 'ഫ്രണ്ട്സ് ഓഫ് ഹൈ ലൈൻ' (Friends of the High Line) എന്ന ജനകീയ കൂട്ടായ്മ രൂപപ്പെടുന്നത്.

"ചരിത്രപരമായ ഒരു നിർമ്മിതിയെ തകർത്തുകളയാതെ, അതിനെ വരുംതലമുറയ്ക്കായി എങ്ങനെ പരിവർത്തിപ്പിക്കാം എന്നതിൻ്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണിത്. പഴയ റെയിൽപ്പാതയുടെ പൈതൃകം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടുതന്നെ അതി മനോഹരമായ പൂന്തോട്ടങ്ങളും വിശ്രമകേന്ദ്രങ്ങളും ഇവിടെ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു," പ്രൊഫ. കസ്തൂർബ പറഞ്ഞു.

ബഹുമുഖ ഇടങ്ങളും എല്ലാവർക്കും തുല്യതയും

ഹൈ ലൈൻ പ്രൊജക്റ്റിൻ്റെ വിജയത്തിന് പിന്നിലെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ അവർ അക്കമിട്ട് നിരത്തുന്നു:

എല്ലാവർക്കും ഒരിടം (Inclusive Space): കുട്ടികൾക്ക് കളിക്കാനും മുതിർന്ന പൗരന്മാർക്ക് തണലിലിരുന്ന് വിശ്രമിക്കാനും യുവാക്കൾക്ക് ഒത്തുകൂടാനും ഒരേപോലെ സുരക്ഷിതമായ അന്തരീക്ഷം ഇവിടെയുണ്ട്.

സമയത്തിനനുസരിച്ച് മാറുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ (Flexible Functions): പകൽ സമയങ്ങളിൽ ഇതൊരു വിശ്രമകേന്ദ്രമാണെങ്കിൽ, വിവിധ സമയങ്ങളിൽ സാംസ്കാരിക പരിപാടികൾ, കലാപ്രദർശനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കുള്ള വേദിയായി ഈ ഇടം മാറുന്നു.

ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങൾക്ക് ഇതൊരു പാഠപുസ്തകം

ഈ വിജയകരമായ അർബൻ റീജനറേഷൻ (Urban Regeneration) മാതൃക ഇന്ത്യയിലും പരീക്ഷിക്കാവുന്നതാണെന്ന് പ്രൊഫ. കസ്തൂർബ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. കൊച്ചി, മുംബൈ, കൊൽക്കത്ത തുടങ്ങിയ നമ്മുടെ മെട്രോ നഗരങ്ങളിൽ ഉപയോഗശൂന്യമായി കിടക്കുന്ന ഒട്ടനവധി റെയിൽവേ ട്രാക്കുകളും പഴയ മില്ലുകളും വെയർഹൗസുകളുമുണ്ട്. ഫ്ലൈഓവറുകൾക്ക് താഴെയുള്ള സ്ഥലങ്ങളും ഇത്തരത്തിൽ മാറ്റിമറിക്കാവുന്നതാണ്.

"ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളിലെ കോൺക്രീറ്റ് കാടുകൾക്കിടയിൽ ജീവിക്കുന്ന ജനങ്ങൾക്ക് മാനസിക ഉല്ലാസത്തിനും വിശ്രമത്തിനും ഇത്തരം ഹരിത ഇടങ്ങൾ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. ജനകീയ കൂട്ടായ്മകളും തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളും വിചാരിച്ചാൽ നമ്മുടെ നാട്ടിലും ഇത്തരം വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ സാധിക്കും," അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

ചരിത്രത്തെയും പൈതൃകത്തെയും വർത്തമാനകാല സമൂഹത്തിൻ്റെ ആവശ്യങ്ങളുമായി കൂട്ടിയണക്കുന്ന ഇത്തരം പ്രൊജക്ടുകൾ ലോകമെമ്പാടും വ്യാപിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന ഓർമ്മപ്പെടുത്തലോടെയാണ് അവർ തൻ്റെ സന്ദർശനാനുഭവം പങ്കുവെച്ചത്.