വന്ദേമാതരവും ജനഗണമനയും - ദിവാകരൻ ചോമ്പാല

ഇന്ത്യയുടെ ത്രിവർണ്ണപതാക രാജ്യവ്യാപകമായി ഓരോ വീടുകളിലും ഉയരാൻപോകുന്ന വാർത്തകൾ നാം അഭിമാനത്തോടെയാണ് കേട്ടത്. 1947 ആഗസ്‌ത്‌ 15-ന് ഭാരതം നേടിയ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലെന്ന നിലയിൽ, ഈ സംരംഭത്തെ സ്വാഗതാർഹം എന്നതിലുപരി ഓരോ ഭാരതീയനും അഭിമാനകരം എന്നേ വിശേഷിപ്പിക്കൂ. ദേശസ്നേഹത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങളായ, രാജ്യത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന നമ്മുടെ ദേശീയഗാനത്തെക്കുറിച്ചും (National Anthem) ദേശീയഗീതത്തെക്കുറിച്ചും (National Song) അറിയേണ്ടതും ഓർക്കേണ്ടതുമായ ചില സുപ്രധാന ചരിത്രവഴികളിലേക്ക് ഒരു തിരനോട്ടം.

ഗുരുദേവനും ജനഗണമനയും

മഹാത്മാഗാന്ധിക്ക് 'മഹാത്മാ' എന്ന ആദരനാമം നൽകിയ, വിശ്വപ്രസിദ്ധനായ ഭാരതീയ സാഹിത്യകാരനാണ് രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ. ഗാന്ധിജി 'ഗുരുദേവ്' എന്ന് ബഹുമാനത്തോടെ വിളിച്ച ടാഗോർ, ബംഗാളി ഭാഷയിൽ രചിച്ച് തന്റെ 'തത്വബോധിനി' പത്രികയിൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 'ഭാരത ഭാഗ്യവിധാതാ' എന്ന കവിതയിൽ നിന്നുള്ള വരികളാണ് നമ്മുടെ ദേശീയഗാനമായ 'ജനഗണമന'.

1911 ഡിസംബർ 27-ന് കൊൽക്കത്തയിൽ നടന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസമാണ് ഈ ഗാനം ആദ്യമായി ആലപിക്കപ്പെടുന്നത്. ടാഗോറിന്റെ ബന്ധുകൂടിയായ സരളാദേവി ചൗധുറാണി എന്ന വനിതയായിരുന്നു അത് സദസ്സിന് മുന്നിലെത്തിച്ചത്. ശങ്കരാഭരണ രാഗത്തിൽ ചിട്ടപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ഈ ഗാനത്തിന് പിൽക്കാലത്ത് ക്യാപ്റ്റൻ രാംസിംഗ് ഥാക്കൂർ മനോഹരമായ ഓർക്കസ്ട്രാ സംഗീത രൂപം നൽകി.

ബംഗാളിയിലുള്ള ഈ ഗാനം പിന്നീട് ഹിന്ദിയിലേക്കും ഉറുദുവിലേക്കും 'ശുഭ് സുഖ് ചൈൻ' എന്ന പേരിൽ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത് സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസിന്റെ ആസാദ് ഹിന്ദ് ഫൗജിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്ന ക്യാപ്റ്റൻ ആബിദ് അലി (ആബിദ് ഹസൻ സഫ്രാനി) ആയിരുന്നു. ജനഗണമനയെ 'മോണിംഗ് സോങ് ഓഫ് ഇന്ത്യ' (Morning Song of India) എന്ന പേരിൽ ടാഗോർ തന്നെ ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ മാർഗരറ്റ് കസിൻസ് എന്ന വനിതയും അതിൽ പങ്കാളിയായി.

വന്ദേമാതരം: സമരവീര്യത്തിന്റെ ശക്തിമന്ത്രം

ജനഗണമനയ്ക്ക് മുൻപ് ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമര വേദികളിലും സമ്മേളനങ്ങളിലും ആവേശം വിതറിയിരുന്നത് 'വന്ദേമാതരം' എന്ന ദേശഭക്തിഗീതമായിരുന്നു. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ നടന്ന സന്യാസി കലാപത്തെ ആസ്‌പദമാക്കി ബങ്കിംചന്ദ്ര ചാറ്റർജി (ചതോപാദ്ധ്യായ) എഴുതിയ 'ആനന്ദമഠം' എന്ന നോവലിലെ കവിതാശകലമാണിത്. ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരെ ജനങ്ങളെ ഉണർത്തുന്ന കൃതിയായതിനാൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഈ നോവൽ നിരോധിച്ചിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരമാണ് ഈ നിരോധനം നീക്കിയത്.

മഹാത്മാഗാന്ധി 'ശക്തിമന്ത്രം' എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ച വന്ദേമാതരത്തിന് തുടക്കത്തിൽ ഈണം നൽകിയത് ജാദുനാഥ് ഭട്ടാചാര്യയായിരുന്നു. ഇതിന്റെ വിഖ്യാതമായ ഇംഗ്ലീഷ് തർജ്ജിമ നിർവ്വഹിച്ചത് മഹർഷി അരവിന്ദ ഘോഷ് ആണ്. 1896-ൽ കൊൽക്കത്തയിൽ നടന്ന കോൺഗ്രസ് സമ്മേളനത്തിൽ രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ തന്നെയാണ് വന്ദേമാതരം ആദ്യമായി ആലപിച്ചത്. പിന്നീട് 1901-ലെ കൊൽക്കത്ത സമ്മേളനത്തിലും ഇത് ആലപിക്കപ്പെട്ടു.

1950 ജനുവരി 24: ചരിത്രപ്രഖ്യാപനം

ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ മുഖ്യവാഹകരായിരുന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ഈ ഗാനങ്ങളെ ഹൃദയത്തോട് ചേർത്തുപിടിച്ചു. ഭാരതം ഒരു പരമാധികാര റിപ്പബ്ലിക്കാകുന്നതിന് കൃത്യം രണ്ടു ദിവസം മുൻപ്, അതായത് 1950 ജനുവരി 24-ന് ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണ സഭയിൽ വെച്ച് ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെ രാഷ്ട്രപതി ഡോ. രാജേന്ദ്രപ്രസാദ് ചരിത്രപ്രധാനമായ ആ പ്രഖ്യാപനം നടത്തി:

"ജനഗണമന ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ദേശീയഗാനവും (National Anthem), സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ ജനങ്ങളെ നയിച്ച വന്ദേമാതരം ദേശീയഗീതവും (National Song) ആയിരിക്കും."

നിയമങ്ങളും സാരാംശവും

ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ പ്രത്യേക നിയമങ്ങൾക്കും ചട്ടങ്ങൾക്കും വിധേയമായാണ് ദേശീയഗാനം ആലപിക്കേണ്ടത്. ദേശീയഗാനാലാപനം നടക്കുമ്പോൾ ശ്രോതാക്കൾ ബഹുമാനപുരസ്സരം എഴുന്നേറ്റു നിൽക്കേണ്ടതാണ്. ജനഗണമന ആലപിക്കേണ്ട ഔദ്യോഗിക സമയം 52 സെക്കൻഡ് ആണ്. എന്നാൽ ചില പ്രത്യേക സൈനിക/ഔദ്യോഗിക ചടങ്ങുകളിൽ ഇതിന്റെ ആദ്യത്തെയും അവസാനത്തെയും രണ്ടു വരികൾ മാത്രം 20 സെക്കൻഡുകൊണ്ട് പാടി അവസാനിപ്പിക്കാറുമുണ്ട്. 'വിജയം' എന്ന അർത്ഥത്തിൽ 'ജയ' എന്ന വാക്ക് ദേശീയഗാനത്തിൽ 10 തവണയാണ് ആവർത്തിച്ചു വരുന്നത്.

ജനഗണമനയുടെ സാരാംശം ചുരുക്കത്തിൽ ഇങ്ങനെയാണ്:

"സർവ്വജനങ്ങളുടെയും മനസ്സിന്റെ അധിപനും നായകനുമായവനെ, ഭാരതത്തിന്റെ ഭാഗ്യം വിധാനം ചെയ്യുന്നവനെ അവിടുന്ന് ജയിച്ചാലും. പഞ്ചാബ്, സിന്ധ്, ഗുജറാത്ത്, മഹാരാഷ്ട്ര, ദ്രാവിഡം, ഒറീസ്സ, ബംഗാൾ എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലും, വിന്ധ്യൻ, ഹിമാലയം എന്നീ കൊടുമുടികളിലും, യമുന, ഗംഗ എന്നീ നദികളിലും സമുദ്രത്തിൽ അലയടിച്ചുയരുന്ന തിരമാലകളിലും അവിടുത്തെ ശുഭനാമം കേട്ടുണരുന്നു. അവ അവിടുത്തെ ശുഭാശിസ്സുകൾ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു, അവിടുത്തെ ശുഭഗീതങ്ങൾ ആലപിക്കുന്നു. ജനങ്ങൾക്ക് മംഗളം നൽകുന്നവനെ, ഭാരതത്തിന്റെ ഭാഗ്യം വിധാനം ചെയ്യുന്നവനെ... വിജയിച്ചാലും... വിജയിച്ചാലും... വിജയിച്ചാലും!"

മലയാളത്തിന്റെ ദേശഭക്തിയും ഇക്ബാലും

ദേശീയതലത്തിൽ അല്ലാമാ ഇക്ബാലിന്റെ 'സാരേ ജഹാം സെ അച്ഛാ' എന്ന ഗാനം ഭാരതീയർ എന്നും ആത്മാഭിമാനത്തോടെ നെഞ്ചിലേറ്റുന്ന ഒന്നാണ്. മലയാളക്കരയിലേക്കു നോക്കിയാൽ, വള്ളത്തോൾ നാരായണമേനോൻ വഞ്ചിപ്പാട്ട് രാഗത്തിൽ രചിച്ച "പോരാ പോരാ നാളിൽ നാളിൽ ദൂരദൂരമുയരട്ടെ..." എന്ന വരികൾ മലയാളികൾ നെഞ്ചിലേറ്റിയ ദേശഭക്തിഗാനങ്ങളിൽ മുൻപന്തിയിലാണ്.

അതുപോലെ കെ.പി.എ.സി. നാടകത്തിലൂടെ അമരത്വം നേടിയ "വരിക വരിക സഹജരേ കരളുറച്ച് കൈകൾ കോർത്ത് കാൽനടയ്ക്ക് പോകുകാം..." എന്ന അംശി നാരായണപിള്ളയുടെ വരികൾ കാലമേറെക്കടന്നുപോയിട്ടും തലമുറകൾ കൈമാറി ഇന്നും മുഴങ്ങിക്കേൾക്കുന്നു.

"ഭാരതമെന്ന പേര് കേട്ടാലഭിമാനപൂരിതമാകണം അന്തരംഗം, കേരളമെന്ന പേര് കേട്ടാൽ തിളയ്ക്കണം ചോര ഞരമ്പുകളിൽ" എന്ന വള്ളത്തോളിന്റെ കവിതാശകലം വെറുമൊരു കാൽപ്പനികതയല്ല, മറിച്ച് ഭാരതമെന്നത് കേവലമൊരു മണ്ണല്ലെന്നും അതൊരു വികാരമാണെന്നും നമ്മെ എപ്പോഴും ഓർമ്മിപ്പിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.