ഇന്ത്യ-ചൈന ബന്ധത്തിൽ ഒരു പുതിയ അധ്യായം: പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിംഗും SCO ഉച്ചകോടിയിൽ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി

ഇന്ത്യ-ചൈന ബന്ധത്തിൽ ഒരു പുതിയ അധ്യായം: പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിംഗും SCO ഉച്ചകോടിയിൽ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി

2025 ഓഗസ്റ്റ് 31-ന് ടിയാൻജിനിൽ നടന്ന ഷാങ്ഹായ് സഹകരണ സംഘടനയുടെ (SCO) നേതാക്കളുടെ ഉച്ചകോടിയുടെ sidelines-ൽ പ്രധാനമന്ത്രി ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദി, പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയുടെ പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിംഗുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.

2024 ഒക്ടോബറിൽ കസാനിൽ നടന്ന അവസാന കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് ശേഷം ഉഭയകക്ഷി ബന്ധങ്ങളിൽ ഉണ്ടായ നല്ല മാറ്റങ്ങളെയും പുരോഗതിയെയും ഇരു നേതാക്കളും സ്വാഗതം ചെയ്തു. ഇരു രാജ്യങ്ങളും എതിരാളികളല്ല, മറിച്ച് വികസന പങ്കാളികളാണെന്നും, അവർ തമ്മിലുള്ള അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ തർക്കങ്ങളായി മാറരുതെന്നും അവർ ആവർത്തിച്ചു പറഞ്ഞു. പരസ്പര ബഹുമാനം, പരസ്പര താൽപ്പര്യം, പരസ്പര സംവേദനക്ഷമത എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഇന്ത്യയുടെയും ചൈനയുടെയും 2.8 ബില്യൺ ജനങ്ങളുടെയും സുസ്ഥിരമായ ബന്ധവും സഹകരണവും ഇരു രാജ്യങ്ങളുടെയും വളർച്ചയ്ക്കും വികസനത്തിനും, അതുപോലെതന്നെ 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രവണതകൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഒരു ബഹു-ധ്രുവ ലോകത്തിനും ബഹു-ധ്രുവ ഏഷ്യക്കും ആവശ്യമാണെന്ന് അവർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.

ഉഭയകക്ഷി ബന്ധങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായ വികസനത്തിന് അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിലെ സമാധാനവും ശാന്തതയും പ്രധാനമാണെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. കഴിഞ്ഞ വർഷം വിജയകരമായി സൈന്യത്തെ പിൻവലിച്ചതും അതിനുശേഷം അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിൽ സമാധാനവും ശാന്തതയും നിലനിർത്തുന്നതും ഇരു നേതാക്കളും സംതൃപ്തിയോടെ ശ്രദ്ധിച്ചു.

തങ്ങളുടെ മൊത്തത്തിലുള്ള ഉഭയകക്ഷി ബന്ധങ്ങളുടെയും ഇരു ജനങ്ങളുടെയും ദീർഘകാല താൽപ്പര്യങ്ങളുടെയും രാഷ്ട്രീയ കാഴ്ചപ്പാടിൽ നിന്ന് അതിർത്തി പ്രശ്നത്തിന് ന്യായവും യുക്തിസഹവും പരസ്പരം അംഗീകരിക്കാവുന്നതുമായ ഒരു പരിഹാരം കണ്ടെത്താൻ അവർ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധരാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഈ മാസം ആദ്യം നടന്ന ചർച്ചകളിൽ രണ്ട് പ്രത്യേക പ്രതിനിധികൾ എടുത്ത പ്രധാന തീരുമാനങ്ങളെ അവർ അംഗീകരിക്കുകയും അവരുടെ ശ്രമങ്ങളെ കൂടുതൽ പിന്തുണയ്ക്കാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.

നേരിട്ടുള്ള വിമാന സർവീസുകളിലൂടെയും വിസ സൗകര്യങ്ങളിലൂടെയും ജനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ഇരു നേതാക്കളും ശ്രദ്ധിച്ചു. കൈലാസ് മാനസരോവർ യാത്രയുടെയും ടൂറിസ്റ്റ് വിസയുടെയും പുനരാരംഭം ഇതിന് സഹായകമാകുമെന്നും അവർ പറഞ്ഞു. സാമ്പത്തിക, വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചപ്പോൾ, ലോക വ്യാപാരത്തെ സുസ്ഥിരമാക്കുന്നതിൽ ഇരു രാജ്യങ്ങളുടെയും സമ്പദ്വ്യവസ്ഥകൾക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ടെന്ന് അവർ സമ്മതിച്ചു. ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരവും നിക്ഷേപ ബന്ധങ്ങളും വിപുലീകരിക്കുന്നതിനും വ്യാപാര കമ്മി കുറയ്ക്കുന്നതിനും രാഷ്ട്രീയവും തന്ത്രപരവുമായ ഒരു ദിശയിൽ നിന്ന് മുന്നോട്ട് പോകേണ്ടതുണ്ടെന്ന് അവർ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു.

ഇന്ത്യയും ചൈനയും തന്ത്രപരമായ സ്വയംഭരണമാണ് പിന്തുടരുന്നതെന്നും, ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഒരു മൂന്നാം രാജ്യത്തിന്റെ കണ്ണിലൂടെ കാണരുതെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

ഭീകരവാദം, ബഹുരാഷ്ട്ര പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലെ ന്യായമായ വ്യാപാരം തുടങ്ങിയ ഉഭയകക്ഷി, പ്രാദേശിക, ആഗോള പ്രശ്നങ്ങളിലും വെല്ലുവിളികളിലും പൊതുവായ നിലപാടുകൾ വികസിപ്പിക്കേണ്ടത് ആവശ്യമാണെന്ന് ഇരു നേതാക്കളും അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.

SCO-യുടെ അധ്യക്ഷ സ്ഥാനത്തിനും ടിയാൻജിനിലെ ഉച്ചകോടിക്കും ചൈനയ്ക്ക് പ്രധാനമന്ത്രി പിന്തുണ അറിയിച്ചു. 2026-ൽ ഇന്ത്യ ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന BRICS ഉച്ചകോടിയിലേക്ക് പ്രസിഡന്റ് ഷിയെ അദ്ദേഹം ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്തു.

ക്ഷണം സ്വീകരിച്ച പ്രസിഡന്റ് ഷി പ്രധാനമന്ത്രിക്ക് നന്ദി പറയുകയും ഇന്ത്യയുടെ BRICS പ്രസിഡൻസിക്ക് ചൈനയുടെ പിന്തുണ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

ചൈനീസ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പൊളിറ്റ്ബ്യൂറോ സ്റ്റാൻഡിംഗ് കമ്മിറ്റി അംഗം മിസ്റ്റർ കായ് ക്വിയുമായും പ്രധാനമന്ത്രി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. ഉഭയകക്ഷി ബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് മിസ്റ്റർ കായിയുമായി പ്രധാനമന്ത്രി പങ്കുവെക്കുകയും, ഇരു നേതാക്കളുടെയും കാഴ്ചപ്പാട് യാഥാർത്ഥ്യമാക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിന്തുണ അഭ്യർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇരു നേതാക്കളും തമ്മിൽ എത്തിച്ചേർന്ന സമവായത്തിന് അനുസൃതമായി ഉഭയകക്ഷി ബന്ധങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കാനും കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താനും ചൈനീസ് പക്ഷത്തിന് താൽപ്പര്യമുണ്ടെന്ന് മിസ്റ്റർ കായി ആവർത്തിച്ചു.

സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഒരു നയതന്ത്ര കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ, ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയും ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിംഗും ഷാങ്ഹായ് സഹകരണ സംഘടന (SCO) ഉച്ചകോടിയുടെ sidelines-ൽ ഒരു ഉഭയകക്ഷി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. 2020-ലെ ഗാൽവൻ താഴ്വരയിലെ ഏറ്റുമുട്ടലുകൾക്ക് ശേഷം വഷളായ ബന്ധങ്ങൾ സാധാരണ നിലയിലാക്കാൻ ഒരു വലിയ ശ്രമം നടത്തുന്നു എന്നതിന്റെ സൂചനയാണ് ഏഴ് വർഷത്തിന് ശേഷം ഇരു നേതാക്കളും തമ്മിലുള്ള ആദ്യത്തെ നേരിട്ടുള്ള കൂടിക്കാഴ്ച.

ഒരു മണിക്കൂറിലധികം നീണ്ട ചർച്ചകൾ അതിർത്തിയിലെ സുരക്ഷ, സാമ്പത്തിക സഹകരണം, ജനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്തുക എന്നിവയുൾപ്പെടെ പ്രധാന മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. "പരസ്പര വിശ്വാസം, ബഹുമാനം, സംവേദനക്ഷമത" എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തങ്ങളുടെ ബന്ധം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഇരു നേതാക്കളും ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു.

യഥാർത്ഥ നിയന്ത്രണ രേഖയിലെ (LAC) സംഘർഷങ്ങൾ ലഘൂകരിക്കാനുള്ള നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങൾക്ക് ശേഷമാണ് ഈ കൂടിക്കാഴ്ച നടന്നത്. വിവിധ സംഘർഷ മേഖലകളിൽ നിന്ന് സൈന്യത്തെ പിൻവലിച്ചതിന് ശേഷം ഒരു "സമാധാനത്തിന്റെയും സുസ്ഥിരതയുടെയും അന്തരീക്ഷം" സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതായി പ്രധാനമന്ത്രി മോദി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അതിർത്തി മാനേജ്മെന്റിൽ ഉണ്ടായ പുരോഗതിയെ ഇരു നേതാക്കളും സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും, ദീർഘകാല അതിർത്തി പ്രശ്നത്തിന് ന്യായവും പരസ്പരം അംഗീകരിക്കാവുന്നതുമായ ഒരു പരിഹാരം കണ്ടെത്താൻ തങ്ങൾ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധരാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രത്യേക പ്രതിനിധികളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ അവർ അംഗീകരിക്കുകയും അവരുടെ തുടർച്ചയായ ശ്രമങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു.

അതിർത്തി പ്രശ്നത്തിനപ്പുറം, ചർച്ചകൾ സാമ്പത്തിക സഹകരണം പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ടു. ലോക സാമ്പത്തിക ക്രമം സുസ്ഥിരമാക്കുന്നതിൽ തങ്ങളുടെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥകൾക്ക് നിർണായക പങ്കുണ്ടെന്ന് ഇരു നേതാക്കളും സമ്മതിച്ചു. ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിലെ അസ്ഥിരത നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ, ഇന്ത്യയും ചൈനയും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മോദിയും ഷിയും ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. ചൈനയുമായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ വ്യാപാര കമ്മി ഒരു ആശങ്കയായി തുടരുമ്പോൾത്തന്നെ, ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരവും നിക്ഷേപവും വികസിപ്പിക്കുകയും അതേസമയം വ്യാപാര അസന്തുലിതാവസ്ഥ കുറയ്ക്കാൻ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ ഉയർത്തിക്കാട്ടി.

നേരിട്ടുള്ള വിമാന സർവീസുകൾ പുനരാരംഭിക്കുക, വിസ നടപടിക്രമങ്ങൾ ലളിതമാക്കുക എന്നിവയുൾപ്പെടെ ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള വ്യക്തമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാനുള്ള ധാരണയാണ് ചർച്ചകളുടെ ഒരു പ്രധാന ഫലം. കൈലാസ് മാനസരോവർ യാത്രയുടെ പുനരാരംഭം പോലുള്ള സമീപകാല നല്ല മാറ്റങ്ങളുടെ തുടർച്ചയാണിത്, ഇത് ടൂറിസത്തെയും സാംസ്കാരിക കൈമാറ്റങ്ങളെയും ഉത്തേജിപ്പിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

നിലവിലെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിൽ ഈ കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. അമേരിക്കയും അതിന്റെ പങ്കാളികളായ ഇന്ത്യയുമായി വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന വ്യാപാര സംഘർഷങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ, ബീജിംഗും ന്യൂഡൽഹിയും തങ്ങളുടെ തന്ത്രപരമായ സ്വയംഭരണം ഉറപ്പിക്കാൻ ആകാംക്ഷയിലാണ്. ഇന്ത്യ-ചൈന ബന്ധം ഒരു മൂന്നാം രാജ്യത്തിന്റെ കണ്ണിലൂടെ കാണരുതെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചുകൊണ്ട് പ്രധാനമന്ത്രി മോദി ഇത് അടിവരയിട്ടു.

ചൈനയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ഈ കൂടിക്കാഴ്ച ഗ്ലോബൽ സൗത്തിൽ അതിന്റെ സ്ഥാനം ശക്തിപ്പെടുത്താനും അതിന്റെ നയതന്ത്ര സ്വാധീനം പ്രദർശിപ്പിക്കാനുമുള്ള ഒരു അവസരമാണ്. ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ അയൽരാജ്യവുമായി പ്രായോഗികമായ ഇടപെടൽ നടത്താനും, അതേസമയം അതിന്റെ സ്വതന്ത്ര വിദേശനയവും വൈവിധ്യമാർന്ന പങ്കാളിത്തവും നിലനിർത്താനും ഇത് വഴിയൊരുക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയും ചൈനയും തങ്ങളുടെ നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങളുടെ 75-ാം വാർഷികം