തടാകക്കരയിലെ അനന്തവിസ്മയം: അനന്തപുരം ക്ഷേത്രത്തിലേക്കൊരു യാത്ര : ഷർമിള പനോളി

ഏഴിമലയിലെ ഓർമ്മകളും കാഞ്ഞങ്ങാട്ടെ കോട്ടയും

ഓർഡിനറി ടിക്കറ്റാണ് എടുത്തതെങ്കിലും റിസർവേഷൻ കോച്ചിൽ കയറി സീറ്റ് ഒപ്പിച്ചു. കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന 'വനിത' മാസികയുടെ താളുകളിലേക്ക് കണ്ണോടിക്കുന്നതിനിടയിൽ ട്രെയിൻ കണ്ണൂർ പിന്നിട്ടിരുന്നു. ഏഴിമല സ്റ്റേഷൻ എത്തിയപ്പോൾ ജനലിലൂടെ പുറത്തേക്ക് നോക്കി ഞാൻ മകനോട് പഴയൊരു കഥ പങ്കുവെച്ചു. ഈ കാണുന്ന മലനിരകളുടെയും പ്രദേശങ്ങളുടെയും വലിയൊരു ഭാഗം പണ്ട് എന്റെ അച്ഛന്റെ പെങ്ങളുടെ (അമ്മായിയുടെ) വകയായിരുന്നു. മാസത്തിൽ മുപ്പതു ദിവസവും തേങ്ങ പറിക്കാനുണ്ടാകുന്ന വലിയൊരു തെങ്ങിൻതോപ്പ്! പിന്നീട് സെൻട്രൽ ഗവൺമെന്റ് നേവൽ അക്കാദമിക്ക് വേണ്ടി ഈ സ്ഥലം ഏറ്റെടുക്കാൻ ഒരുങ്ങിയപ്പോൾ, അവിടുത്തെ മരങ്ങൾ ഓരോന്നും വെറും ഒരു രൂപ നിരക്കിലാണ് അമ്മായിയുടെ മകൻ വിറ്റഴിച്ചത്. ഓർമ്മകളുടെ ആ പഴയ തുരുത്ത് പിന്നിട്ട് ട്രെയിൻ മുന്നോട്ട് കുതിച്ചു.

അടുത്തത് കാഞ്ഞങ്ങാടാണ്. ട്രെയിൻ ജനലിനരികിൽ ഇരുന്നാൽ കാണാം—അങ്ങ് ദൂരെ കടലിലേക്ക് ഒലിച്ചിറങ്ങുന്നതുപോലെ തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന ഹോസ്ദുർഗ് കോട്ടയുടെ സുന്ദര ദൃശ്യം. മഴക്കാലത്ത്, പ്രകൃതിയുടെ കണ്ണീരിൽ നനഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കോട്ട സന്ദർശിക്കുന്നത് വല്ലാത്തൊരു അനുഭൂതിയാണ്. എന്നാൽ വേനലിൽ അവിടമാകെ ചുട്ടുപൊള്ളും, നമ്മെ വല്ലാതെ തളർത്തുകയും ചെയ്യും. പ്രകൃതിയുടെ ഈ ഭാവമാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചിരിക്കെ ട്രെയിൻ കാസർകോട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിൽ എത്തി കിതച്ചുനിന്നു.

സപ്തഭാഷകളുടെ നാട്ടിലേക്ക്

ട്രെയിൻ നിന്ന പാടെ മകൻ ചാടിയിറങ്ങി, എന്നെ കൈപിടിച്ച് പതുക്കെ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലേക്ക് ഇറക്കി. സ്റ്റേഷന് പുറത്തിറങ്ങി, വെറും രണ്ടു രൂപയുടെ ടോക്കൺ എടുത്ത് ഞങ്ങൾ ഒരു ഓട്ടോറിക്ഷയിൽ കയറി. വിശപ്പിന്റെ വിളി വന്നിരുന്നതിനാൽ ആദ്യം നേരെ പോയത് ഒരു വെജിറ്റേറിയൻ ഹോട്ടലിലേക്കാണ്. നല്ല ചൂടുള്ള ഇടിയപ്പവും കടലക്കറിയും കഴിച്ച് വയറു നിറച്ചു.

അടുത്ത ലക്ഷ്യം മധൂർ ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തായിരുന്നു. അവിടെ ഞങ്ങൾക്ക് ഒരാളെ കാണേണ്ട ഔദ്യോഗികമായ ആവശ്യമുണ്ടായിരുന്നു. ആ കൂടിക്കാഴ്ച കഴിഞ്ഞപ്പോഴേക്കും മടക്കയാത്രയ്ക്കുള്ള ട്രെയിൻ വരാൻ ഇനിയും രണ്ടു മണിക്കൂറോളം ബാക്കിയുണ്ട്. പ്രശസ്തമായ മധൂർ മദനന്തേശ്വര സിദ്ധിവിനായക ക്ഷേത്രം അതിന്റെ ഓവൽ ആകൃതിയിലുള്ള മനോഹരമായ ശിൽപ്പഭംഗിയാൽ പ്രശസ്തമാണ്. അവിടെ ഞാൻ പലതവണ പോയിട്ടുള്ളതുകൊണ്ട്, ബാക്കി വന്ന ആ സമയം അനന്തപുരം ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാൻ ഞങ്ങൾ തീരുമാനിച്ചു. മധൂരിൽ നിന്നും വെറും 6 കിലോമീറ്റർ ദൂരം മാത്രമേയുള്ളൂ അങ്ങോട്ട്. മകൻ ഇതുവരെ ആ പ്രദേശം കണ്ടിട്ടില്ലായിരുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ വിഖ്യാതമായ ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ 'മൂലസ്ഥാനം' (യഥാർത്ഥ ഉറവിടം) ഇതാണെന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ പെട്ടെന്ന് തന്നെ സമ്മതിച്ചു. മകൻ പഠിച്ചത് തിരുവനന്തപുരം സി.ഇ.ടി-യിലാണ് (CET). അതുകൊണ്ടുതന്നെ തിരുവനന്തപുരത്തെ പത്മനാഭസ്വാമിയെ അവൻ പലവട്ടം കണ്ടിട്ടുണ്ടാകും, അതുകൊണ്ട് ഈ മൂലസ്ഥാനം കാണാനുള്ള കൗതുകം അവനിലുണ്ടായിരുന്നു. ഞങ്ങൾ വേഗം ഒരു ഓട്ടോറിക്ഷ വിളിച്ച് അനന്തപുരത്തേക്ക് തിരിച്ചു.

വിസ്മയങ്ങളുടെ അനന്തപുരം തടാക ക്ഷേത്രം

അനന്തപുരത്തേക്കുള്ള വഴി തികച്ചും വരണ്ടതായിരുന്നു (Dry land). വെള്ളമില്ലാതെ മരങ്ങളെല്ലാം കരിഞ്ഞുണങ്ങി മുരടിച്ചു പോയിരിക്കുന്നു. ചെറിയ കയറ്റങ്ങൾ കയറി, ചെങ്കല്ലുപാറകളാൽ നിറഞ്ഞ, ജനവാസമില്ലാത്ത ഒരു വിശാലമായ നിരപ്പായ സ്ഥലത്ത് ഓട്ടോ വന്നുനിന്നു. മടങ്ങിപ്പോകാൻ അവിടുന്ന് വേറെയൊരു വണ്ടി കിട്ടാൻ പ്രയാസമാണെന്ന് തോന്നിയതിനാൽ, കാത്തുനിൽക്കാൻ ഞങ്ങൾ ഓട്ടോക്കാരനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.

ക്ഷേത്രവളപ്പിലേക്ക് കയറുമ്പോൾ ആദ്യം കാണുന്നത് 'ബബിയ' എന്ന വിഖ്യാത മുതലയെ സംസ്കരിച്ച സ്ഥലമാണ്. ആരാണ് ബബിയ എന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം ആ കോമ്പൗണ്ടിൽ തന്നെയുണ്ടായിരുന്നു. അതും കഴിഞ്ഞ് അമ്പലത്തിന്റെ കമാനം കടന്ന് താഴോട്ട് പടവുകൾ ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുമ്പോൾ പ്രധാന കവാടമായി. അവിടെ നിന്നും വീണ്ടും താഴേക്ക് ഇറങ്ങുമ്പോൾ വായനക്കാരെയും സഞ്ചാരികളെയും വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന ആ കാഴ്ച തെളിഞ്ഞു വന്നു—രണ്ടേക്കറോളം സ്ഥലത്ത് പരന്നുകിടക്കുന്ന വലിയൊരു പച്ചക്കുളം! ആ തടാകത്തിന്റെ നടുവിലായി തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന അതിമനോഹരമായ ക്ഷേത്രം. ലോകത്തിലെ തന്നെ അപൂർവ്വമായ ഒരേയൊരു തടാക ക്ഷേത്രമാണിത് (Lake Temple).

തടാകത്തിന് നടുവിലൂടെ നിർമ്മിച്ച വഴിയിലൂടെ നടന്ന് ഞങ്ങൾ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിലേക്ക് കടന്നു. ഇവിടെ ഭഗവാനെ മുന്നിൽ നിന്ന് മാത്രമേ തൊഴാൻ സാധിക്കൂ, ഉള്ളിൽ പ്രദക്ഷിണം വെക്കാനുള്ള സൗകര്യമില്ല. പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണമെങ്കിൽ തടാകത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള റോഡിലൂടെ വേണം നടക്കാൻ. ക്ഷേത്രത്തിൽ അധികം ജനത്തിരക്കില്ലായിരുന്നു. എങ്കിലും അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കുറച്ചുപേർ പലതരം ഭാഷകളിലാണ് സംസാരിച്ചിരുന്നത്. കാസർകോടിനെ 'സപ്തഭാഷകളുടെ നാട്' എന്ന് വിളിക്കുന്നത് എത്ര അന്വർത്ഥമാണെന്ന് അപ്പോൾ ബോധ്യമായി.

കടുശർക്കര യോഗത്തിലെ പത്മനാഭൻ

നടയ്ക്ക് മുന്നിൽ കണ്ണടച്ച്, കൈകൂപ്പി ഞാൻ വെറുതെ നിന്നു. ഉള്ളിൽ പ്രാർത്ഥനകളൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഈ പ്രപഞ്ചത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നതെല്ലാം അറിയുന്ന ഈശ്വരനോട്, വീണ്ടും ആവലാതികൾ പറഞ്ഞ് ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുന്നത് എന്തിനാണ്? കണ്ണ് തുറന്നപ്പോൾ മുന്നിൽ അനന്തപദ്മനാഭസ്വാമിയുടെ ദിവ്യരൂപം.

അനന്തൻ എന്ന സർപ്പത്തിന് മുകളിൽ മഹാവിഷ്ണു ഉപവിഷ്ടനായിരിക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ. ഭഗവാന്റെ തലയ്ക്ക് മുകളിലായി അഞ്ച് തലകൾ വിടർത്തി പത്തിവിരിച്ചു നിൽക്കുന്ന അനന്തനാഗമുണ്ട്. തിരുവനന്തപുരം പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിൽ പാലാഴിയിൽ അനന്തശയനം നടത്തുന്ന (കിടക്കുന്ന) രൂപത്തിലാണ് വിഷ്ണു പ്രതിഷ്ഠയെങ്കിൽ, ഇവിടെ അത് ഇരിക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ്—ഇതാണ് പ്രധാന വ്യത്യാസം. എഴുപതോളം അപൂർവ്വ മരുന്നുകൂട്ടുകൾ ചേർത്തുള്ള 'കടുശർക്കര യോഗം' കൊണ്ടാണ് ഈ വിഗ്രഹം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുവശത്തായി ഒരു ഗുഹ കാണാം. ഇവിടെ വെച്ചാണ് ഭഗവാൻ വില്വമംഗലം സ്വാമികൾക്ക് ദർശനം നൽകിയതെന്നും, പിന്നീട് കാട്ടിലേക്ക് (തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക്) പോകാനായി വിഷ്ണു ഭഗവാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തത് ഈ ഗുഹാമാർഗ്ഗമാണെന്നുമാണ് വിശ്വാസം.

പുതിയ ബബിയയും ഐതിഹ്യങ്ങളും

പെട്ടെന്നാണ് തൊഴാൻ വന്ന ഭക്തരെല്ലാം ഒന്നിച്ച് തടാകത്തിന്റെ ഒരു കോണിലേക്ക് നോക്കുന്നത് കണ്ടത്. എല്ലാവരുടെയും ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചുകൊണ്ട്, തടാകത്തിലെ തെളിനീരിലൂടെ ഒരു മുതല പതുക്കെ നീന്തിവരുന്നു! അവനാണ് പുതിയ 'ബബിയ'.

ക്ഷേത്രത്തിലെ കാവൽക്കാരനായ പഴയ ബബിയ മുതല ഏതാണ്ട് 75 വർഷത്തോളം ഇവിടെ ജീവിച്ച്, 2022-ലാണ് മരണമടഞ്ഞത്. അതിനെ സംസ്കരിച്ച സ്ഥലമാണ് ഞങ്ങൾ ആദ്യം കണ്ടത്. അതിനുശേഷം തടാകത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട പുതിയ മുതലയ്ക്കും ഭക്തർ 'ബബിയ' എന്ന് തന്നെ പേരിട്ടു. തികച്ചും സസ്യഭുക്കാണ് ഈ മുതല. ഒരിയ്ക്കലും മാംസം കഴിക്കില്ല. ക്ഷേത്രത്തിലെ നിവേദ്യച്ചോറും ശർക്കരപ്പായസവുമാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ഭക്ഷണം. ഇന്നേവരെ ഒരു മനുഷ്യനെയോ ജീവിയെയോ ഈ മുതല ഉപദ്രവിച്ച ചരിത്രമില്ല.

ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ, ഇതിനുമുമ്പും ഇവിടെ ഒരു മുതലയുണ്ടായി രുന്നു. വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികൻ അതിനെ വെടിവെച്ചു കൊന്നു. എന്നാൽ അത്ഭുതമെന്നു പറയട്ടെ, ഒരു മുതല ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ മറ്റൊന്ന് തനിയെ ഈ തടാകത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും! അത് എങ്ങനെ വരുന്നു എന്നത് ഇന്നും യുക്തിക്ക് നിരക്കാത്ത ഒരു രഹസ്യമായി തുടരുന്നു.

ഐതിഹ്യങ്ങൾ പ്രകാരം, വിഷ്ണു ഭഗവാൻ കുറേക്കാലം ഒരു കൊച്ചുബാല ന്റെ വേഷത്തിൽ വില്വമംഗലത്ത് സ്വാമിയോടൊപ്പം പൂജകളിൽ സഹായിയായി ഇവിടെ കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഒരു ദിവസം സ്വാമിയെ ദേഷ്യം പിടിപ്പിച്ച ബാലൻ, സ്വാമി ഭഗവാനെ തള്ളിമാറ്റിയപ്പോൾ ഈ ഗുഹയിലൂ ടെ അപ്രത്യക്ഷനായി എന്നാണ് കഥ. ഇവിടെ നിന്നും അനന്തൻ കാട്ടിലേ ക്ക് ഗുഹ വഴിയോ കടൽ മാർഗ്ഗമോ പോയ ആ കൊച്ചുബാലനായ വിഷ്ണു ഭഗവാൻ... എത്ര വലിയ പ്രകൃതിക്ഷോഭമുണ്ടായാലും ഒരിക്കലും ഒരു പരിധിക്കപ്പുറം വെള്ളം പൊങ്ങാത്ത ഈ അത്ഭുത തടാകം... അതിൽ ക്ഷേത്രത്തിന് കാവലായി ഒന്നിനുപിറകെ ഒന്നായി എത്തുന്ന, ആരെയും ഉപദ്രവിക്കാത്ത ദിവ്യമുതലകൾ... മനുഷ്യബുദ്ധിക്ക് അളക്കാൻ കഴിയാത്ത എത്രയെത്ര വിസ്മയങ്ങളാണ് ഈ മണ്ണിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്!

മടക്കയാത്ര

നയനമനോഹരമായ ആ കാഴ്ചകളെല്ലാം കണ്ടും, കുറേ നല്ല ചിത്രങ്ങൾ മൊബൈലിൽ പകർത്തിയും, പെയ്യാൻ മടിച്ചുനിന്ന ചാറ്റൽമഴയും കൊണ്ട് ഞങ്ങൾ കുറേ സമയം ആ തടാകക്കരയിൽ ഇരുന്നു. മനസ്സിന് വല്ലാത്തൊരു ശാന്തത അനുഭവപ്പെട്ട നിമിഷങ്ങൾ. അപ്പോഴേക്കും മടക്കയാത്രയ്ക്കുള്ള ട്രെയിനിന്റെ സമയം അടുത്തിരുന്നു.

ഞങ്ങളെയും കാത്തുനിന്ന ആ ഓട്ടോറിക്ഷയിലേക്ക് ഞങ്ങൾ വേഗം കയറി. കാസർകോട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ ലക്ഷ്യമാക്കി, കാറ്റിനെ കീറിമുറിച്ച് ഞങ്ങളുടെ വണ്ടി വളരെ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞു. മനസ്സിൽ പത്മനാഭന്റെ ശാന്തമായ മുഖവും തടാകത്തിലെ പുതിയ ബബിയയുടെ ദൃശ്യങ്ങളും മായാതെ കിടപ്പുണ്ടായിരുന്നു.