നിശബ്ദമായ വസന്തം: പ്രസാദിൻ്റെ ഷർട്ടിലെ ഗോത്രകലയും കവിമനസ്സും :ദിവാകരൻ ചോമ്പാല

വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഇന്ന് പ്രസാദിനെ കണ്ടുമുട്ടിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ വിനോദിൻറെ 'ആത്മഹർഷം ' എന്ന ഭവനത്തിൻ്റെ  ഗൃഹപ്രവേശ ചടങ്ങിൽ .

ചുറ്റുമുള്ളവർ ആഡംബര വസ്ത്രങ്ങളുടെ തിളക്കത്തിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, പ്രസാദിന്റെ വേഷം എല്ലാവരുടെയും ശ്രദ്ധ കവർന്നു.അറിയാതെ ഞാനും കണ്ണുടക്കിയനിലയിൽ

 മനോഹരമായ ഒരു പ്രിന്റ് പകർത്തിയ കോട്ടൺ ഷർട്ടായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വേഷം.

സാധാരണ ഒരു ഡിസൈൻ എന്നതിലുപരി, അതിൽ എന്തോ ഒരു ജീവനുള്ളതുപോലെ എനിക്കും തോന്നി.

കാസർഗോട്ടെ സ്‌കൂളിൽ നിന്ന വന്ന ടീച്ചർമാരിൽ ചിലർ കുശലം പറഞ്ഞത് പ്രസാദിൻറെ മുഖത്തുനോക്കിയല്ലെന്നും ഷർട്ടിൽ കണ്ണുടക്കിക്കൊണ്ടാണെന്നും ആരോ ഒരാൾ മൊബൈലിൽ പകർത്തിയ വീഡിയോ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തി.

ഒരു കവിയുടെ മനസ്സ് എങ്ങനെയാണ് ഈ വസ്ത്രത്തിലേക്ക് എത്തിയത് എന്ന എന്റെ ചോദ്യത്തിന്, പുഞ്ചിരിയോടെ അദ്ദേഹം ആ ഷർട്ടിലെ പ്രിന്റിലേക്ക് വിരൽ ചൂണ്ടി പറഞ്ഞു: "ഇതൊരു ഡിസൈൻ മാത്രമല്ല, ഇതൊരു ഗോത്രകലയാണ്. പ്രകൃതിയും മനുഷ്യനും ഒന്നായിരുന്ന കാലത്തിന്റെ തിരു ശേഷിപ്പ്."

മണ്ണിന്റെ മണം വീശുന്ന കല

പ്രസാദ് ആ കഥ പറഞ്ഞുതുടങ്ങി. നഗരങ്ങളിലെ ഫാഷൻ ലോകം വസ്ത്രങ്ങളിൽ പൂക്കളും ജ്യാമിതീയ രൂപങ്ങളും തിരയുമ്പോൾ, ഗോത്രകലകൾ തിരയുന്നത് മണ്ണും മനുഷ്യനും തമ്മിലുള്ള ആത്മബന്ധമാണ്. അദ്ദേഹം ധരിച്ച ഷർട്ടിലെ രൂപങ്ങൾ വാർളി കലയുടേതായിരുന്നു.

"നോക്കൂ," പ്രസാദ് ഷർട്ടിലെ വൃത്തങ്ങളിലേക്കും ത്രികോണങ്ങളിലേക്കും വിരൽചൂണ്ടി.

"ഈ വൃത്തം സൂര്യനെയും ചന്ദ്രനെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ത്രികോണങ്ങൾ പർവ്വതങ്ങളെയും മരങ്ങളെയും കുറിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഒരിടത്തും നേർരേഖകളില്ല. കാരണം പ്രകൃതിയിൽ നേർരേഖകളില്ല. എല്ലാം വൃത്താകൃതിയിലാണ്, ഒരു ചക്രം പോലെ."

ലിപിയില്ലാത്തവരുടെ ഭാഷ

ഒരു എഴുത്തുകാരൻ എന്ന നിലയിൽ പ്രസാദിനെ ഈ കലയിലേക്ക് ആകർഷിച്ചത് അതിന്റെ ആശയവിനിമയ ശേഷിയാണ്.

അക്ഷരങ്ങളില്ലാത്ത ഒരു ജനത തങ്ങളുടെ സന്തോഷവും ദുഃഖവും ആചാരങ്ങളും ചുവരുകളിൽ വരച്ചു വെച്ചു. വേട്ടയാടലും കൃഷിയും വിവാഹവും നൃത്തവും എല്ലാം ആ ചിത്രങ്ങളിൽ തെളിഞ്ഞുനിന്നു.

"നിങ്ങൾ ഈ കാണുന്ന ജ്യാമിതീയ രൂപങ്ങൾ വെറുമൊരു അലങ്കാരമല്ല," പ്രസാദ് തന്റെ ഷർട്ടിലെ തോളിൽ പതിഞ്ഞ ഒരു ചെറിയ ചിത്രത്തിൽ തൊട്ടുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു. "ഇതൊരു ജനതയുടെ അതിജീവനത്തിന്റെ അടയാളങ്ങളാണ്. നമ്മൾ അക്ഷരങ്ങൾ കണ്ടുപിടിക്കുന്നതിനും എത്രയോ മുൻപേ, കാടിന്റെ മക്കൾ തങ്ങളുടെ പ്രണയവും പോരാട്ടവും വേട്ടയാടലും രേഖപ്പെടുത്തി വെച്ചത് ഇങ്ങനെയുള്ള ചിത്രങ്ങളിലൂടെയാണ്. ഒരു കവിക്ക് വരികൾ എങ്ങനെയോ, ഗോത്രമനുഷ്യന് ഈ വരകൾ അങ്ങനെയാണ്."

അദ്ദേഹം ആ ഷർട്ടിലെ പ്രിന്റുകളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വാചാലനായി

. മണ്ണും മനുഷ്യനും തമ്മിലുള്ള പൊക്കിൾക്കൊടി ബന്ധം

"ഈ ചിത്രങ്ങളിൽ നിങ്ങൾ അധികം നേർരേഖകൾ കാണില്ല. കാരണം പ്രകൃതിയിൽ നേർരേഖകളില്ല. പുഴയൊഴുകുന്നത് വളഞ്ഞാണ്, മരങ്ങൾ പടരുന്നത് വന്യമായാണ്, കുന്നുകൾക്ക് വടിവൊത്ത ആകൃതിയില്ല. ഈ ഷർട്ടിലെ ഓരോ വൃത്തവും സൂര്യനെയും ചന്ദ്രനെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയെ ദൈവമായി കണ്ട ഒരു ജനതയുടെ വിനയമാണ് ഈ കലയിലുള്ളത്. നമ്മൾ പ്രകൃതിയെ കീഴടക്കാൻ നോക്കുമ്പോൾ, അവർ പ്രകൃതിയെ വണങ്ങാനാണ് പഠിപ്പിച്ചത്."

ആഘോഷങ്ങളുടെ താളം

ഷർട്ടിലെ ഒരു പ്രത്യേക ഭാഗത്ത് കൈകോർത്തു പിടിച്ചു നിൽക്കുന്ന മനുഷ്യരൂപങ്ങളിലേക്ക് അദ്ദേഹം വിരൽചൂണ്ടി. "നോക്കൂ, ഇത് അവരുടെ നൃത്തമാണ്. ഗോത്രകലയിൽ വ്യക്തികളേക്കാൾ പ്രാധാന്യം സമൂഹത്തിനാണ്. ഒറ്റയ്ക്കുള്ള നൃത്തങ്ങളില്ല, മറിച്ച് എല്ലാവരും കൈകോർത്തു പിടിച്ചുള്ള താളമേയുള്ളൂ. ഒരു സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ എന്ന നിലയിൽ എന്റെ തിരക്കുപിടിച്ച ജീവിതത്തിനിടയിൽ, ഒരുമിച്ചു നിൽക്കേണ്ടതിന്റെ ഈ സന്ദേശം എപ്പോഴും കൂടെയുണ്ടാകണമെന്ന് എനിക്ക് തോന്നി. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ പ്രിന്റ് ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തത്."

 നിറങ്ങളിലെ രാഷ്ട്രീയം

"ഈ ഷർട്ടിന്റെ നിറം കണ്ടോ? ഇത് കൃത്രിമമായ തിളക്കമല്ല. പണ്ട് കാലത്ത് മണ്ണും ഇലച്ചാറും പൂക്കളും ഉപയോഗിച്ചാണ് അവർ ഈ നിറങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നത്. ഇന്ന് നമ്മൾ അത് ഫാഷനായി മാറ്റുമ്പോഴും, അതിന്റെ പിന്നിലെ ആ ലാളിത്യം ഞാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഒരു കവി എന്ന നിലയിൽ എനിക്ക് ആഡംബരത്തേക്കാൾ താല്പര്യം അർത്ഥവത്തായ ലാളിത്യത്തോടാണ്."

. വംശനാശം സംഭവിക്കുന്ന സംസ്കാരം

പ്രസാദിന്റെ സ്വരം അല്പം ഗൗരവമായി. "നമ്മൾ വലിയ ബ്രാൻഡുകൾക്ക് പിന്നാലെ പായുമ്പോൾ, നമ്മുടെ മണ്ണിലെ ഈ അമൂല്യമായ കലകൾ വിസ്മരിക്കപ്പെടുകയാണ്. വാർളി ആയാലും ഗോണ്ട് ആയാലും മധുബാനി ആയാലും, അവയെല്ലാം നമ്മുടെ വേരുകളാണ്. ഈ ഷർട്ട് ധരിക്കുന്നതിലൂടെ ഞാൻ ആ കലാകാരന്മാരെ ആദരിക്കുകയാണ്. ഒരു വസ്ത്രം എന്നതിലുപരി, വംശനാശം നേരിടുന്ന ഒരു സംസ്കാരത്തെ എന്റെ ഹൃദയത്തോട് ചേർത്തുപിടിക്കുകയാണ് ഞാൻ ചെയ്യുന്നത്."

സംഭാഷണം അവസാനിക്കുമ്പോൾ പ്രസാദിന്റെ കണ്ണുകളിൽ ഒരു പ്രത്യേക തിളക്കമുണ്ടായിരുന്നു. വേഷം കൊണ്ടല്ല, ചിന്തകൾ കൊണ്ടാണ് ഒരാൾ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടേണ്ടതെന്ന് അദ്ദേഹം പറയാതെ പറഞ്ഞു വെച്ചു. ആ ഗൃഹപ്രവേശ ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തവർക്കെല്ലാം, പ്രസാദിന്റെ ആ ഷർട്ട് വെറുമൊരു തുണിക്കഷ്ണമല്ല, മറിച്ച് ഒരു ജനതയുടെ ചരിത്രം പറയുന്ന പുസ്തകമായി മാറി.

മധ്യേന്ത്യയിലെ ഗോണ്ട് കല യെക്കുറിച്ചും പ്രസാദ് വാചാലനായി. കുത്തുകളും ചെറിയ വരകളും ഉപയോഗിച്ച് അവർ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വിസ്മയങ്ങൾ പ്രകൃതിയിലെ ഓരോ ജീവജാലത്തിനും ആത്മാവുണ്ടെന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണ് ഉടലെടുക്കുന്നത്. കവികൾ വരികളിലൂടെ ചെയ്യുന്നതിനെ ഈ കലാകാരന്മാർ നിറങ്ങളിലൂടെയും രൂപങ്ങളിലൂടെയും ചെയ്യുന്നു.

എന്തുകൊണ്ട് ഗോത്രകല?

പ്രസാദ് ഈ ഷർട്ട് തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ പ്രധാനമായും മൂന്ന് കാരണങ്ങളാണുള്ളത്:

പ്രകൃതിയോടുള്ള കടപ്പാട്: സിന്തറ്റിക് നിറങ്ങൾക്ക് പകരം പ്രകൃതിദത്തമായ ചായങ്ങൾ (മണ്ണ്, ഇലകൾ, പൂക്കൾ) ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ആ പഴയ കാലത്തെ ഇത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

 ഏറ്റവും ലളിതമായ രൂപങ്ങൾ കൊണ്ട് ഏറ്റവും വലിയ തത്വശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയാൻ ഗോത്രകലയ്ക്ക് കഴിയുന്നു.

ആധുനികതയുടെ അതിപ്രസരത്തിൽ വിസ്മൃതിയിലാണ്ടുപോകുന്ന ഒരു സംസ്കാരത്തെ ഇത്തരത്തിൽ ചേർത്തുപിടിക്കുന്നത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകൂടിയാണെന്ന് പ്രസാദ് വിശ്വസിക്കുന്നു.

"നമ്മൾ വീടുകൾ മോടിപിടിപ്പിക്കാൻ വലിയ പെയിന്റിങ്ങുകൾ വാങ്ങുന്നു. എന്നാൽ സ്വന്തം വസ്ത്രത്തിലൂടെ ഒരു നാടിന്റെ സംസ്കാരം പേറുന്നത് അതിലും വലിയൊരു കലയല്ലേ?" പ്രസാദ് ചോദിച്ചു.

ആ ഗൃഹപ്രവേശ ചടങ്ങിൽ പ്രസാദ് ഒരു സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ മാത്രമായിരുന്നില്ല; മറിച്ച്, നഷ്ടപ്പെട്ടുപോകുന്ന പൈതൃകങ്ങളെ തന്റെ ഹൃദയത്തോട് (ഷർട്ടിലൂടെ) ചേർത്തുപിടിച്ച ഒരു കവി കൂടിയായിരുന്നു.

ആ ഷർട്ടിലെ പ്രിന്റുകൾക്ക് ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ തെളിച്ചമുള്ളതുപോലെ തോന്നുന്നു. ചോമ്പാൽ കുഞ്ഞിപ്പള്ളിമാതാനത്തിന് എതിർവശത്തുള്ള ആർട്ട് ഗ്യാലറിയുടെചുമരിലും വടകരയിലെ സമുദ്ര ആയുർവ്വേദ ഗവേഷണ കേന്ദ്രം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഡോ .കെ കെ എൻ കുറുപ്പിൻ്റെ കടത്തനാടൻ വീരഗാഥ എന്ന പുസ്തകത്തിൻ്റെ പുറംചട്ട ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പ്രമുഖ ചിത്രകാരൻ രമേശൻ രഞ്ജന യെക്കുറിച്ചും പ്രസാദ് എന്ന കവി വാചാലനായി .